تدوین “مجموعه کاربردی قوانین و مقررات صندوق ملی محیط زیست”


   در خلال سال های گذشته سازوکارهای متعددی برای نهادینه کردن توسعه سازگار با ظرفیت تحمل محیط زیست در بسیاری از مجامع بین المللی و نیز در بین کشورهای جهان آغاز شده که یکی از مهم ترین سازوکارها، استفاده از ابزارهای اقتصادی و ایجاد نهادهای مالی برای پیشبرد اهداف توسعه پایدار است.

در کشور عزیزمان ایران نیز این مسئله به عنوان یک ضرورت مهم حاکمیتی در سطح ملی مطرح است. چنانچه مقام معظم رهبری نیز در سیاست های کلی محیط زیست که در آبان ۱۳۹۴ ابلاغ شده، آن را مورد تاکید قرار داده اند. در بند ۸ سیاست های کلان محیط زیست بر “گسترش اقتصاد سبز” و در بند ۱۰ به موضوع ” استقرار نظام حسابرسی زیست محیطی در کشور با لحاظ ارزش ها و هزینه های زیست محیطی ( تخریب، آلودگی و احیاء ) در حساب های ملی ” پرداخته شده و در بند ۱۱ نیز بر ” حمایت و تشویق سرمایه گذاری ها و فناوری های سازگار با محیط زیست با استفاده از ابزارهای مناسب از جمله عوارض و مالیات سبز ” تاکید شده است. با توجه به گستردگی ابعاد معضلات زیست محیطی و تعدد بهره برداران و تولید کنندگان آلودگی،  قیمت ها، بازار و سازوکارهای اقتصادی، در شکل گیری رویکرد تصمیم گیران و سیاستگذاران نقش تکمیلی داشته و در کارآمد نمودن قوانین و مقررات تاثیر غیر قابل انکاری خواهند داشت.

در همین راستا، صندوق ملی محیط زیست به عنوان یک موسسه عمومی غیردولتی با هدف فعالیت های حفاظت از محیط زیست و کاهش آلاینده های وارده بر محیط زیست براساس بند ب ماده ۶۸ قانون برنامه پنجم توسعه تاسیس شد. براساس این ماده به دولت اجازه داده شده است تا با رعایت اصول ۷۲ و ۸۵ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران برای تقلیل آلاینده های وارده به محیط زیست و تخریب آن ” صندوق ملی محیط زیست ” وابسته به سازمان حفاظت محیط زیست را تاسیس کند. در برنامه پنجم توسعه نیز ایجاد صندوق ملی محیط زیست مورد تاکید قرار گرفت .

با توجه به اهمیت صندوق ملی محیط زیست و جایگاه ویژه آن در نظام مالی حفاظت از محیط زیست و نظر به لزوم آگاهی از حدود صلاحیت ها، اختیارات و وظایف این صندوق ، نیاز به قوانین و مقررات مرتبط با این صندوق به شدت احساس می شد. لذا در این راستا صندوق ملی محیط زیست، نسبت به تدوین ” مجموعه کاربردی قوانین و مقررات صندوق ملی محیط زیست”  براساس آخرین مصوبات قوانین و مقررات اقدام نموده که به همت معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات معاونت حقوقی ریاست جمهوری به چاپ رسیده و می تواند راهگشای مناسبی باشد، برای تمام اشخاص حقیقی و حقوقی که به نوعی با صندوق در ارتباط خواهند بود. در فصل اول به اسناد بالادستی از جمله سیاست های کلی محیط زیست، قوانین دایمی و قانون برنامه ششم و در فصل دوم و سوم به ترتیب قوانین و مقررات مربوط به صندوق ملی محیط زیست مشتمل بر آرای وحدت رویه، دستورالعمل ها، اساسنامه صندوق ملی و تفاهم نامه های مرتبط پرداخته شده و در انتها نیز ضمن پژوهش وبررسی صندوق های محیط زیست کشورهای منتخب جهان به ضرورت ایجاد نهادهای مالی، انواع صندوق های محیط زیست پرداخته شده است.